Buukreden

von Friedrich Wellmann *16.10.1870

gefunden in "Wat so de richtigen Jägers sünd"
Herausgegeben im Juli 1923
vom Friesen=Verlag Aktiengesellschaft
Bremen=Wilhelmshaven

"Ach wenn ick doch blot man eenmal buukreden konn!"
Dat weer so'n Hartenswunsch von mi in miene Jungenstid. Ick haar'n paarmal den bekannten Buukredner Segommer hört und weer nu ganz uut'r Tüte von wegen Buukreden. Miene Tokunft leeg klar vör mi. Eerst haar'ck ja Peerbahnkutscher werden wollt (Elektrischen geef't damals noch nich), denn General, denn Trapper, und nu weer dat allens vergäten. Ick woll nix anners werden as Buukredner. Och, und wat moß dat'n Spaß wä'en, wenn'ck dat all nu leeren konn! Wat konn'n denn in'r School den Lehrer fein d'rmit för'n Griesen hebben oder de Kam'raden, und toseggen konn'n denn so fein und in'n Huse allerlei Spök d'rmit anrichten! Aber ick keem'r nich achter, wo dät anstellt würd'. Probeeren dä ick't faken genog. Aber dar keem nix bie ruut, wenigstens nix, wat mi bie miene Mitminschen Ehre und Bewunnerung inbringen konn. Eemal meend' ick all, ick harr't ruutkrägen und woll nu mal 'ne Probe up anstellen. Bie'n Middagäten geef dat wunnerschönet Kasbeerenkompott, und mi woll dat garnich gefallen, datt ick all den söten, roo'en Saft up mienen Teller laten scholl. - Aflicken! - Ja, dat seggst woll! Aber dat drof numms marken, anners geef't wat an'n Hals von Vaddern. "Nu redst du Buuk", sä ick kort entslaten to mi, "roppst so, datt dat klingt, as keem't von günssied her. Und wenn se sick alltohopen ümkieken doo't, denn fix den Slickfeger ruut und den Teller reen makt". - Geseggt, gedaan! - Ick röp also buukwies' "Halloh! Kiekt mal gau hierher!" und neem nu een, twee, dree, den Teller vör't Gesicht; "rietsch!" eemal linksrum, "ratsch!" eemal rechts rum, runner mit den Kram. Dä fein smecken! Aber "batz!" harr'ck ook all eenen an'r Pann, von Vaddern, datt mi de Näs' ollig up'n Teller nutschen dä und de lüttje Rest von Kasbeernsaft, de d'r noch up weer, "klacks" up mien ganz Gesicht to sitten keem. "Wat? Du Flätangel! lickst dienen Teller af und roppst ook noch baben in, wi schölen all' henkieken? Wat schall dat heeten?" - Und ick harr doch meent, datt se alltohopen annerwarts henkieken dä'n. Ick verjag' mi also bannig, keem fix achter mienen Teller vör und mag woll hellschen dusselig uutseen hebben mit all de Kasbeerentätowierung up Steern, Näs', Backen und Kinn. As ick nu ook noch ganz benaut sä: "ick woll doch man mal buukreden!" da platzden se alle los, und ook Vadder konn dat Lachen nich laten.
So weer ick also mit mien eersted Uptreden as Buukredner schändlich rinfollen; aber mien Hartenswunsch bleef doch noch 'ne ganze Tid lang bestaan. Ick weet garnich, wennehr dat denn keem, datt ick annere Gedanken daröber kreeg. Von Dage is mi so väl nich mehr d'ran gelegen. In'r School makt de Jungens ehre Kasperee'en alleen, bruukt mi, de ick nu de Lehrer bün, garnich d'rto, und in'n Huse bün ick nu de Vadder, und, wenn ick mal mienen Teller aflicken will, segg ick man: "dat blixt!" Denn kiekt se all uut'n Finster. -
Düsse Jungenswunsch is also vergaan; aber faken denk ick'r noch an, wenn ick bie miene Vagelbeobachtungen de Buukredners beoachten do. - Da is garnix bi to schüddkoppen! Dat gifft unner dat Vagelvolk allerlei Buukredners: De Kreih kann't ganz fein, de Markwart noch bäter, an besten aber versteiht sick de Wörger up düsse Kunst, de roodrückige, ook Nägenmörder nennt, und de griese. Wen dat noch nich hört hett, de kann sick gar nich uutdenken, wo afsonnerlick dat klingen deit. Just as bie de richtigen Buukredners weet'n gar nich, wo dat Bellen, Jaulen, Tustern und Klappern herkummt. Ick seet mal dör'n Tofall ganz dune bie so'n Wörger. De seeg mi nich, un harr öberhaupt gar keen Arg up Minschen und makde nu ganz för sick sulbens dat eine Theater. Dar weer'n Roodbostje bie'n Snickern, een Specht lachde und hackde und burrde, as weer't in'n Vörjahr, 'ne Kreih leet sick hören, de Markwart schreeg und, wat weet ick, noch. Dat allens makde düsse brunrockige Grieskopp alleen, und darbie keek he so eernsthaftig uut siene swarte Brill' in'r Welt, as weer dat 'ne Liekenpredigt, wat he d'r herbabbeln dä. Räken scheef konn'n sick d'rbie lachen. Icj heff'r woll 'ne halwe Stunne tohört; denn slöpen mi aber de Been' in, und ick moß mi mal rögen. - Glieks mak' de Buukredner sienen Hals lang, "gäk!" röp he, und weg weer he. -
Sßü, so is dat mit de Vagels. De makt sick ehren Spaß för sick alleen mit son'n Juxkram, hefft numms anners d'rmit vör'n Griesen. - Und de Minschen? - Knapp, datt mal eenen so wat kann, denn hett he foors nix anners to doon, as datt he mit siene Mitminschen Schinnerkram drifft. Ick sulbens harr't ja ook nich anners makt und, ick will't man ingestaan, ick dä't von Dage noch, wenn ick't konn. Ick kann't aber man nich. Darum kann ick ja nu ook driest up schimpen.
Aber lachen kann'n d'r ook faken öber. Ick heff sulbens mal sowat beleeft; dat weer warraftig to'n Lachen, und doch harr'ck ungefähr weent. Ick güng mal (in'n Oldenburgschen weer't) mit twee Buurslü'e öber so'n lüttjen Karkhoff, de, as dat up'n Lanne begäng is, um de lüttje ohle Karken leeg. De een, Dierk Peters, weer'n Grotmuul, darbie aber, as dat faken to finnen is, eenen furchtbaren Bangbox; de annere, Heiko Janssen heetde he, konn sick gar nich laten vör Lustigkeit und harr den Kopp jümmer vull von allerlei Kasperstreeke. De harr bie de Sladoten dat Buukreden leert, aber noch numms wat von seggt; weer just von de Oldenburgischen Draigoners na Huus kamen. Nu weeren up den Karkhoff noch son paar ohle Graffgewölbe, de blot sone lüttjen Luken dicht an'r Eere harrn, wo'n rinkieken und de Särge stahn seen konn. Just güngen wi an eenen von düsse Kellers vörbie. Dat weer so in'n Tweedüstern. Da, upeens, röp eene dämpstige Stimme dune bie use Föte: "Peters! - Peters! Help mi!" - Hitt di den Dunner! Wo keem dat her? - Wi keeken uus alltohopen scho um, und de Haar' güngen mi to Barge. - "Ick glöf, dat keem hier uut dat Graff von den ohlen Paster", sä Heiko mit biestere Stimme. "Willt doch mal hören, wat'r los is!" - "Ick bidd Di um allens in'r Welt", tusterde Peters und bäwerde an'n ganzen Liewe, "lat uus gaan, dat is jo gräsig is dat jo!" - Ick sulbens harr, glöw ick, ook 'ne witte Näs' krägen und weer ook an leefsten uutneiht. Janßen aber güng geruhig an dat Kellerlock und röp rin: "Herr Paster, willt Se wat?" - "Help mi!" keem de Stimme nu wedder uut'r Eere, "Kinners, helpt mi doch! Dierk Peters, kumm gau mal rin hier!" - Dat weer toväl! Peters neihde uut, datt de Kies unner siene Hacken Funken geef, und ick weer dicht an't Umsacken. Da fung aber Heiko luudhalst an to lachen: "Minsch", sä he, "wes' doch nich ook so'n Bangbox as de! Dat bün ick jo sulms wä'en! ick kann'n bäten buukreden und heff den ohlen Seepentröster Dierk mal bang maken wollt. Hett fein gaan, häj?" Und nu leet he von alle Ecken und Kanten wat ropen: "Schapskopp!" von linksch, "Bangbox!" von rechtsch, "Kuckuck!" von achtern, "Wahr di!" von vörn. Ick harr all mien Lachen wedder funnen und dach' wedder man an mienen Hartenswunsch uut'r Jungenstid. Peters aber harr sick den Abend duchtig dat kohle Gräsen mit Bramwien und Beer wegspölt und konn bald nich mehr "piep" seggen. Heiko hett aber noch väl Jux makt mit siene Kunst. Ick heff't jümmer noch nich spitz krägen, wo'n dat anstellen moß. - Dat is nu all lang' her, aber lachen mutt ick'r jümmer noch öber.
So'n Buukredner, de dat up anleggt, kann ook allerlei Geld mit verdeenen, bruukt gar nich eerst vör't Publikum to gaan. Dat gifft ook so Dumme genog, de up sowat rinfallt, und ick kann dat gar nich in Afrede stellen, datt ick ook to düsse Dummen hören do. Wenn also eenfache Buurslü'e, de von Buukreden gar nix weet't, d'rbie ansmeert werden, kann'n sick gar nich öber wunnern.
Säten dar mal, ook in'n Oldenburgischen, veer Buurn abends in'n Gasthuse bie'n Kroos Beer und wat'r tohören deit und klöhnden von dit und dat. Upeens geiht de Dör apen, und dar kummt'n Mann rin mit eenen allmächtig groten Hund. De Mann settde sick an eenen leddigen Disch, und de Hund d'runner. "Deern", sä he, "bring mi'n Lütten und een Bodderbrod". De Buurn weern still worden und schuulden na den Fremden hen. Konn'n glieks seen, dat weer keenen Hiesigen. Upeens sä de Hund, de unnernDisch leeg, ganz düdlich: "Mi ook wat!" - Sien Herr bögt sick daal und froggt: "Wat wullt Du denn hebben, Karo?" - Biefsteek!" gnarrde de. - "Hä Ji Biefsteek?" froog de Mann de Deern, de just wedder rin keem. - "Nee, man Kabbenade", sä de nu. - "Du, Karo, draff't ook Kabbenade wä'en?" - "Wenn't nich anners is, man to!" meen Karo unnern Disch. De Deern juchde und löp ruut. De Buurn weern aber ganz upgeregt. "Heß dat woll hört?" - "Wat sä's d'rto?" "Dat is doch de Dübel, Jan!" - "Wo kannt man angaan, Hemman!" - "Nee sowat ischo rein dull is dat jo!" - Und so güng dat fudder. De Hund kreeg denn siene Kabbenade, und de Buurn harrn de Koppe tosamenstäken, ganz dicht up'n Bulten. Dat seeg just so uut, as leeg dar'n mächtiget Undeert öber'n Disch und harr acht Been up de Sieden runnerbummeln. "So", sä de Hund nu wedder, de Koppe flögen wedder uteenanner, und elkeen keek stief unner den Disch, wo Karo siene Kabbenade verputzt harr, de Knaken ook glieks mit. "So, ick bün farig." - "Wat, so fix?" - "Ja, worum ook nich? heff ook annerTänwarks uptowiesen, as Ji ohlen Quarkbüdels." - De Buurn harrn Muul und Näs' apen bie düsse Unnerhollung. Nu keem de een' von jem up den fromden Gast to un sä: "Nehmt Se dat nich för ungood. Ick woll man eben mal frfagen, wat Se den Hund woll verköpen doot." - De Fromde smunsterde gemütlich und anterde: "Ja, dat konn ick woll, man Ji känt dat nich betalen, wat de kosten deit." - "Nich betalen?" meende de Buur nu, und keek so'n bäten öber de Näs' daal. "Hefft wi all mennig Keih und Swien' und Peere kofft, willt wi den Hund woll ook noch betalen. Wat schall he denn kosten?" - "Dusend Mark", sä de Mann dröge und kort. Dat weer damals aber soväl as von Dage ungefähr twintig Billionen. De Buur weer ja up allerlei fat't, aber soväl! "Dunner in de korten Stäbeln, dat is aber bannig väl Geld!" röp he. - "Is ook'n bannig feinen Hund!" anterde de annere. - Nu geef dat wedder 'ne upgeregde Unnerhollung bie de veer Buurslü'e: Verdammt düür weert jo; aber se wollen denn de Markdage upsöken und den Hund för Geld spräken laten. "Engtree" twee Mark. Denn harrn se dat Geld bald allens wedder ruut, und denn - und denn - , och, wat wollen se denn allens upstellen mit dat Geld, wat se dednn noch verdeenen dä'n; 'n paarmal löpen se noch af und to mit Queesen und Hanneln, aber de Fromde geef nix bott. Up't leeßde koffden se den Hund und neemen em mit sick an'n Disch. Sien Herr aber harr dat nu drock und betalde sienen Kram. As he denn an'r Dör stunn und "adjüs Karo!" röp, da sä de ganz vergrellt: "Wat? Dat hest Du daan? mir för son'n Schiet an de ohlen knickerigen Buurn verkofft. Dat will ick Di gedenken! Gah nu man fudder, mag Di garnich mehr ssen; aber soväl segg ick Di för gewiß: von nu an red' ick mien ganz Leben lang keen Woord wedder!" - Hett't ook nich daan. Keen Hauen, keen Locken, keen Hunger, keen Fräten hulp. Jaulen und bellen dä he för Gewalt, aber spräken nich.
Veertein Dage harren se ehren Arger an em, denn weer he öber Nacht uutneiht und harr keene Adresse tr'öglaten. Nummens harr em wedder to seen krägen, ook den Mann nich, de em verkofft harr. De dusend Mark aber weern se los und Targereen harrn se baben in. -
Bie all dat Vertellen is warraftig mien Jungenswunsch in mienen Harten wedder lebennig worden: "Konn ick doch ook man eenmal buukreden!" - Aber ick kann't jümmer noch nich.